اطلاع رسانی هنگام وقوع بحران
بحران رویدادی است که به طور ناگهانی به وقوع می پیوندد، و مستلزم واکنشی سریع است.
بحران با جریان معمول امور تداخل می یابد و موجب ناپایداری و تنش می گردد. بحران می تواند حاصل
رویداد های طبیعی مانند زمین لرزه یا توفان، و یا مصنوعی، مانند انفجار، رسوایی یا مناقشه باشد.
و بالاخره این که ممکن است تهدید کنندۀ حیثیت و وجهۀ یک مقام عالیرتبه یا سازمان باشد.
در صورت رویارویی نه تنها می توان اعتبار و حیثیت فرد یا سازمان مربوطه را حفظ کرد، بلکه میتوان
حتی آن را تقویت نمود.
رمز مقابلۀ مؤثر با بحران ها و اطلاع رسانی مناسب هنگام وقوع هر بحران، آمادگی پیش از وقوع آن
است.
زمانی که یک موقعیت اضطراری پیش می آید، وقت زیادی برای فکر کردن
نیست چه رسدبه برنامه ریزی. بدون وجود برنامه برای رویارویی با بحران ها ممکن است در آن ها غرق
شویم.
اطلاع رسانی مناسب در زمان وقوع بحران ها، بر مبنای سیستمی است که قبلا ً ایجاد شده باشد
وقتی بحرانی رخ می دهد .
باید فقط مراقبت بیشتری به خرج داد وبه بهبود اوضاع کمک کرد. چنان چه شما گزارشات منظم و روزانه
به مطبوعات ارائه می دهید، در هنگام بحران باید کوشش بیشتری کنید و آن را سه بار در روز
تکرار نمایید.
در هنگام وقوع بحران، زمانی برای طراحی یک سیستم جدید باقی نمی ماند.در هنگام بحران بهترین
شیوۀ عمل این است که صادق و آمادۀ جوابگویی باشیم و هر کار ممکن را برای تسهیل امور انجام
بدهیم.
رسانه ها چه با کمک شما و چه بدون کمک شما، اخباری را نوشته و یا پخش خواهند کرد.
به نفع شماست که در گزارشات آن ها سهیم باشید – حتی در گزارشات منفی - تا بتوانید موضع
خود را به طور صحیح ارائه کنید.
شقّ دیگر برای رسانه ها این است که اعلام کنند یکی از مقامات دولت "مایل به پاسخ گویی به
سئوالات ما نیست"، و این امر تنها به تردید ها و شایعه پراکنی ها دامن می زند.
سوزان کینگ، که در زمان دولت کلینتون سخنگوی دو وزارت خانۀ فدرال بوده است،می گوید در هنگام
بحران، تمامی نقش آفرینان اصلی را در یک جا جمع و تکلیف را روشن کنید. هرگز بیش از آن
چه می دانید، نگویید، افکار خود را به طور مستقل بیان نکنید، و مرتب خبرنگاران را در جریان اخبار تازه
قرار دهید. خبرنگاران باید کسب اطلاعات کنند، اگر آن را از آن ها دریغ کنید، به نشر شایعات می پردازند.

5 توصیۀ مفید: اطلاع رسانی در هنگام بحران
- داشتن برنامه برای بحران.
- در هنگام وقوع بحران بلافاصله با عموم ارتباط برقرار کنید، اما فقط آن چه می دانید
را اظهار نمایید.
- مدیریت بحران را به محل بخوانید.
- کلیۀ کارمندان خود را در جریان وقایع و اخبار قرار دهید.
- اخبار را مکررا ً و منظمنا ً روز آمد کنید.
قبل از وقوع یک بحران
- در همۀ شرایط با رسانه ها روابط در خور اطمینان و پذیرفتنی برقرار کنید. در این صورت است
که رسانه ها در هنگام وقوع یک بحران نه تنها به شما مشکوک نیستند، بلکه همکاری هم می کنند.
- کسی را برای به عهده گرفتن مدیریت بحران انتخاب کنید.
- از مدیر بحران بخواهید اطلاعاتی پیرامون مسائل مشکل آفرین جمع آوری کند. آن ها را ارزشیابی کرده
و داده هایی درمورد آن ها فراهم نماید و دست به ایجاد آ ن دسته از استراتژی های ارتباطی
بزند تا از روند آن ها جلوگیری کرده یا آنها را معکوس کند.
- اعضای احتمالی تیم مدیریت بحران را شناسایی کنید. نقش هریک، نوع فعالیت و محل آن
را تا جای ممکن از پیش معین کنید. فهرستی از شماره های تلفن منزل، دفتر کار، و دستی آن ها تهیه
کنید.
نسخه ای هم از شرح حال و سوابق آن ها داشته باشید. در یک موقعیت بحرانی، شاید مطبوعات
بخواهند چیزی هایی درمورد سوابق افرادی که به حل آن اشتغال دارند، بدانند.
- به سخنگویان در مورد سروکار داشتن با خبرنگاران آموزش های لازم را بدهید.
- به تعیین پیام، هدف، و اخباری که در اختیار رسانه ها قرار می گیرد بپردازید تا بتوانید از آن در چند
برنامۀ مقابله با بحران استفاده کنید.
- فهرستی از شماره های تلفن منزل، اداره و دستی خبرنگارانی که احتملا ً اخبار بحران مربوط به
سازمان شما را پوشش خواهند داد، در اختیار داشته باشید.
- برنامه ای برای راه اندازی مرکز بحران برای رسانه ها تهیه کنید. این مرکز و این برنامه باید دارای میز،
صندلی، دستگاه های تلفن، پارکینگ، پریز های برق، محل وسایل نقلیۀ حامل ارتباطات ماهواره ای،
دستگاه کپی، و حتی قهوه باشد. وهمین طور تدابیری برای امن بودن دفتر هم باید اتخاذ گردد،
مخصوصا ً برای کارمندان خودتان.
در خلال بحران
- به محض وقوع یک بحران، مراتب آن را با مطبوعات درمیان بگذارید. درغیر این صورت، رسانه ها
اطلاعات خود را از منابع دیگری تأمین می کنند.
- یک مرکز 24 ساعتۀ مبارزه با بحران راه اندازی کنید که به پخش اخبار، مقابله با شایعات، گردآوری
حقایق و ارائۀ گزارشات بپردازد.
- بلافاصله با همکاری یک سخنگوی آزموده، و در محل وقوع بحران، برای انتشار اطلاعیه های لازم، با
وسایل ارتباط جمعی تماس بگیرید. بگذارید رسانه ها و بالطبع مردم، خبر داشته باشند که
شما مشغول حل و فصل موقعیت هستید.
- آن چه را می دانید بگویید، اما فقط آن چه را که می دانید. به حدس و گمان متوسل نشوید.
با زور وادار به گفتن نکاتی که اساس آنها بر شایعه است نشوید. اگر چیزی را
نمی دانید، قبول کنید. بهترین جواب "مشغول بررسی موضوع هستیم" است.
- تا جای ممکن اطلاعات را به سرعت گردآوری کنید. سئوالات در مورد چه کسی، چه چیزی،
چه زمانی، کجا و چگونه را مشخص نمایید. به "چرایی" قضیه احتمالا ً بعدا ًپی خواهید برد.
- رییس ادارۀ دولتی و مدیران عالیرتبه را به مرکز بحران ببرید. برنامه های دیگر را متوقف کنید.
مردم مایل هستند رییس را ببینند نه این که تنها کارمندان روابط عمومی را. طی یک بحران،
حضور مقامات عالیرتبه در برابر مطبوعات اعتبار آفرین بوده و نشان می دهد سازمان مربوطه
سرسری با قضایا برخورد نمی کند.
- در همان زمانی که اطلاعاتی در اختیار رسانه ها قرار می دهید، مجامع داخلی را
نیز مطلع سازید – یعنی کارمندان و سایر ادارات دولتی . اگر مطبوعات و رسانه ها تنها منبع اطلاعاتی
کارکنان و کارمندان باشند، به روحیۀ آن ها لطمه وارد می شود و کارمندان ممکن است
دچار گیجی و آشفتگی شوند، به ویژه اگر از رویداد ها به طور دقیق در رسانه ها صحبت نشود.
کارمندان به دلیل محل کار خود، احتمال دارد به منزلۀ منبع خبر تلقی شوند، و همان ها ممکن است
من?أ اخبار درز کرده و شایعات باشند. از صحت اطلاعات آنان اطمینان حاصل کنید.
- با مجامع داخلی در صورت امکان توسط پست الکترونیکی، و یا از طریق اطلاعیه هایی
که به هر اداره ارسال می شود، تماس حاصل کنید .اگر تعداد پرسنل زیاد نیست
می توانید از آن ها برای شرکت در جلسه ای با حضور اعضای تیم بحران دعوت نمایید
تا جواب سئوالات خود را مستقیما ً از آن ها بگیرند.
- ظاهر آرام، متین، و مثبت خود را حفظ کنید. از آشفتگی و دستپاچگی بپرهیزید.
- بر تبلیغات منفی فائق آیید و از اقدامات انجام شده برای حل بحران خبر بدهید. قبل از پخش
هر خبر، از اعتبار و صحت آن اطمینان حاصل کنید.
- در صورت امکان، ترتیبی اتخاذ کنید که رسانه ها به صحنۀ بحران دسترسی داشته باشند.
تلویزیون در طلب تصویر است. اگر ذیق جا مطرح است، از رسانه ها بخواهید برای تهیۀ عکس
و تفصیلات مشترک، هر یک نماینده ای - مثلا ً از طرف مطبوعات، رادیو، تلویزیون و عکاسان –
برای تهیۀ گزارش و تصویر برداری از همکاران، به محل گسیل دارد .
هیچ کس تا زمانی که این مطالب میان همه توزیع نگشته است، حق استفاده از آن را ندارد.
- به نیاز های عملی خبرنگاران و مطبوعات رسیدگی کنید.
- آمار خبرنگاران را ثبت کنید، چه کسانی تماس گرفتند، چه سئوالاتی را مطرح کردند،
مهلتی که دادند، وعده هایی که شما دادید، و کار به چه کسی محول شد.
- همیشه جواب تلفن ها را بدهید. اگر شما این کار را نکنید، خبرنگاران اخبار خود را از منابع دیگر تأمین
می کنند. آن ها گزارشی با یا بدون کمک شما تهیه خواهند کرد.
پاسخگو نبودن موجب می شود گزارشی بدون صلاحدید شما تهیه شود.
- اعمالی ساده و دلپذیر می تواند جلب اعتماد عموم را بکند. قوت قلب بدهید. برای افرادی که صدمه
خورده اند و برای بازگرداندن اوضاع به وضع عادی، توضیح بدهید چه
فعالیت هایی صورت گرفته، و برای حل بحران چه تمهیداتی در نظر گرفته شده است. اما قبل از آن،
مطمئن شوید که کارهایی را که می گویید، انجام خواهید داد.
- اطمینان حاصل کنید که سخنگوی مطبوعات و خبرنگاران در هر تصمیم و انتخاب
خط مشی، در کنار مدیران ارشد باشند. هر تصمیم دارای پیامد های عمومی است، چه مدیریت
آن را به رسمیت بشناسد و چه نشناسد.
- از سرزنش بپرهیزید. این کار باید به بعد از انجام تحقیقات موکول شود.
- برای حمایت از تلاش های خود به یک شخص سوم متوسل شوید. از افراد معتبری
که تجارب مشابه داشته و می توانند برای صحبت از طرف شما توجه عموم را جلب کنند، استفاده کنید.
- اطلاعات را به سرعت و مکررا ً تجدید و روزآمد کنید. تاریخ آیندۀ روزآمد کردن مطالب را اعلام نمایید.
- گزارشات رسانه ها را نظارت کرده و موارد اشتباه را به سرعت تصحیح کنید.
- تارنمایی برای اطلاع رسانی در مورد پیشرفت وضعیت برای مردم ایجاد کنید. در تارنما کلیۀ اطلاعیه
های خبری، بیانیه ها، حقیقت نامه ها، و پیوند به تارنما های اطلاعاتی دیگر را قرار دهید.
- گروهی را برای ارزیابی و مطالعه روی مسئلۀ مربوط و یافتن راه هایی برای اجتناب از آن در آینده،
تشکیل دهید.
- به یاد داشته باشید: صراحت و پاسخگویی در هنگام وقوع یک بحران، موجب ارتقای احترام و اعتبار
شما نزد مطبوعات و خبرنگاران می گردد. و می تواند در دراز مدت کمک شایانی برایتان باشد.
بعد از یک بحران
- تأثیر برنامۀ مواجهه با بحران را ارزیابی کرده و واکنش مردم را مورد مطالعه قرار دهید.
- به اصلاح مشکلات بپردازید تا موقعیت هایی از این قبیل دیگر تکرار نشود.
نگاهی دقيق تر به
مصاحبه

مقدمه:
مصاحبه با مقامات دولتی بايد حتی الامکان بخشی از هرنوع استراتژی رسانه ای باشد. قبل از اعلام
موافقت با انجام هرگونه مصاحبه، يک مسئول دولتی بايد کاملاً در مورد آنچه که می خواهد از طريق آن
مصاحبه بدست آورد برنامه ريزی کند و مخاطبين خود را شناسايی کند. نوشتن تيتری که دوست داريد
بالای گزارش مصاحبه فرضی خود ببينيد، به شما کمک می کند بر پيامی که قصد انتقال آن را دارید تمرکز
کنید.
جوليانا گلوور، سخنگوی مطبوعاتی ديک چنی معاون رئيس جمهوری می گويد: "به درخواست برای
انجام مصاحبه بايد از این زاویه نگاه شود که "آيا به پيشبرد دستور کار اصلی من کمک خواهد کرد؟" . وی
اضافه می کند، "هر درخواست بايد بگونه ای بررسی شود که سبک کار و جهت گيريهای مؤلف را
مشخص سازد و حدود گفتگو را تعيين کند."
پنج نکته مهم: ارزيابی درخواست برای انجام مصاحبه
· رسانه کدام است و مصاحبه کننده کیست؟
· چه مدّت زمان برای مصاحبه درخواست شده است؛ مهلت آن تا کی است؟
· مصاحبه چه موقع چاپ يا پخش خواهد شد، و چه نوع گزارشی است؟
· چه نوع رسانه ای است؟ اگر تلويزيونی است، آيا مصاحبه زنده خواهد بود، برای پخش کامل ضبط می
شود، يا ضبط می شود ولی فقط قسمت هايی از آن استفاده می شود؟ اگر برای مطبوعات است، در
کدام بخش از روزنامه يا مجله چاپ خواهد شد، آيا از عکس هم استفاده خواهد شد؟
· آيا مصاحبه شونده می تواند عکس و تصویر تهیه کند؟
ارزيابی درخواست برای انجام مصاحبه
هنگاميکه درخواست برای انجام مصاحبه دريافت می شود، طرح سؤالهای خاص و شنیدن پاسخ به آنها
مي تواند به شما در ارزيابی اين درخواست کمک کند. اين موارد عبارتند از:
· موضوع و يا جهت گیری خبری مصاحبه چيست؟
· انگيزه برای انجام اين مصاحبه چه بوده است؟
· کدام نشريه - يا تلويزيون و يا سيستم راديويی - مايل است که اين مصاحبه را انجام دهد؟
· مصاحبه کننده کيست؟
· چه وقت و کجا آنها می خواهند که مصاحبه انجام شود؟
· خبرنگار برای انجام مصاحبه چه مدت زمانی درخواست کرده است؟
· مهلت تهیه گزارش تا کی است؟
· مصاحبه چه وقت چاپ يا پخش خواهد شد؟
· چه نوع گزارشی است؟ آیا گزارش خبری است؟ گزارش توصیفی است؟ گزارش تشریحی است؟ به
صورت سؤال و جواب است؟
· آيا برای اين گزارش با شخص ديگری هم مصاحبه مي شود؟
· ويژگی های آن رسانه و آن خبرنگار چيست؟
پی بردن به اين نکات نیز مفيد است:
· آیا آن رسانه نقطه نظر روشنی در مورد آن موضوع دارد.
· خبرنگارتا چه اندازه در جريان موضوع قرار دارد.
· آیا گزارشگر یا رسانه در گذشته در این رابطه کاری انجام داده است. بریده جراید خبری را بررسی کنید.
· گزارشگری دوستانه است یا حالتی خصمانه دارد.
· مخاطبين آن رسانه چه کسانی هستند.
سؤالات ديگری که می توان در مورد مصاحبه رادیویی یا تلويزيونی پرسيد این نکات را شامل مي شود:
· آيا اين مصاحبه به طور زنده پخش خواهد شد؟
· آيا اين مصاحبه در داخل استوديو، بصورت تلفنی، در دفتر يک مقام دولتی، يا در مکان های ديگری
انجام خواهد شد؟
· آيا مصاحبه از راه دور، بدون حضور فيزيکی مصاحبه کننده، با طرح سؤالاتی از طريق محلی که به
ماهواره وصل است انجام خواهد شد؟
· آيا اين مصاحبه برای پخش مستقيم ضبط خواهد شد، يا ضبط شده و فقط قسمت هايی از آن
استفاده خواهد شد؟
· آيا به هنگام پخش مصاحبه از تماس های تلفنی، پيام های الکترونيکی از سوی بينندگان يا
شنوندگان يا مخاطبين اينترنتی هم استفاده خواهد شد؟
· پخش اين مصاحبه چه مدت زمان طول خواهد کشيد؟
· ترتيب چيدمان صحنه مصاحبه به چه صورت است؟ به صورت ميز گرد؟ يا يک مصاحبه کننده و يک
ميهمان؟
· دو مصاحبه کننده و يک ميهمان؟ بحث ميان دو ميهمان؟
· اگر ميهمان های ديگری نيزشرکت دارند به چه ترتيب صحبت خواهند کرد؟
· آيا مصاحبه در مقابل حضارخواهد بود؟ حاضران به چه صورت انتخاب خواهند شد؟
· آیا از عکس و سایروسایل دیداری می شود استفاده کرد؟
· آيا از کليپ ها يا نوار های ويديويی در اين برنامه استفاده خواهد شد؟ در صورت استفاده، آيا به دفتر
مطبوعاتی اين فرصت داده خواهد شد که آنها را مورد برسی قرار داده و اظهار نظرات و پاسخ های خود را
آماده سازد؟
ساير پرسش ها برای مصاحبه ای که در رسانه های نوشتاری استفاده خواهد شد عبارتند از:
· اين مصاحبه در کدام بخش نشريه چاپ خواهد شد؟
· آيا عکاس هم به همراه خبرنگار خواهد آمد و عکس خواهد گرفت؟
· آيا عکس ها قبل از مصاحبه، در طول آن و يا بعد از انجام مصاحبه گرفته خواهد شد؟
تعيين خط مشی کلّی
برای انجام هر مصاحبه، شما می باید خط مشی کلّی تعيين کنيد - به عنوان مثال، در باره اين موضوع
که آيا صحبت های شما قابل انتشار است یا غیر قابل انتشار،آيا مصاحبه به صورت زنده است يا ضبط
مي شود، ودر مورد مدت زمان مصاحبه -- قبل از آنکه مصاحبه شروع شود. هرگز سعی نکنيد که اين
مقررات را در طول مصاحبه يا بعد از آن تعيين کنيد؛ زيرا آن وقت خیلی دير است.به عنوان مثال، اگر
خبرنگار تقاضای زمانی برابر با یک سا عت و نيم کند، شما مي توانيد اين زمان را به مدتی کوتاه تر
محدود کنيد. اگر در خواست برای مصاحبه از طريق تماس "از راه دور" است، شما مي توانيد تقاضای
مصاحبه حضوری داشته باشيد. اگر حق انتخاب با شما باشد، اغلب بهتر است که مصاحبه حضوری انجام
گيرد. یک مصاحبه حضوری دوستانه تر بوده و بيشتر به گفت و شنود ميگذرد. شما مي توانيد حرکات
چهره طرف مقابل را از نزدیک ببینید. هرگز درخواست گيرنده گوشی نکنيد زيرا ممکن است بيفتد يا صدا
قطع و وصل شود.
در ايالات متحده امریکا ،مصاحبه شوندگان اغلب فرصت مرور متن مصاحبه يا فرازهایی از آن را قبل از آنکه
مصاحبه چاپ شود يا بخش هايی از ان در راديو و تلويزيون استفاده شود، ندارند، گرچه اين روش در
برخی از کشور ها معمول است. اگر مي خواهيد متن مصاحبه را پيشاپيش مرور کنيد، اين مطلب را جلو
تر ياد آور شوید.
پس از توافق جهت مصاحبه
ذکر اين نکته حائزاهميت است که شخصی که با وی مصاحبه مي شود می تواند سه موضوع را در طول
مصاحبه مطرح کند. اين روش به مصاحبه جهت مي دهد. ذکر بيش از سه نکته عمده برای حاضران قابل
جذب نخواهد بود.
پنج نکته حائز اهميت : هنگامی که با انجام مصاحبه موافقت مي شود
· به سه نکته در طول مصاحبه اشاره کنيد و برای تأکید هر چه بیشتر آنها مثال بزنيد واز خاطرات و نقل
قول ها استفاده کنید.
· پرسش ها و پاسخ ها را تمرين کنيد.
· تمرين کنيد!
· اخباررا قبل از انجام مصاحبه مرور کنيد.
· خط مشی کلّی را قبل از مصاحبه تعيين کنيد.
اين وظيفه دفتر مطبوعاتی است که اطلاعآت را قبلاَ تهیه کند. قبل از انجام مصاحبه تصميم بگيريد که:
· سه نکته ای که مصاحبه شونده مايل است به آن اشاره کند کدام است.
· برای هر يک از اين نکات، اطلاعات تکميلی را ياد داشت کنيد - مثال ها، گزارش ها و خاطرات. اين
موضوع به خوانندگان، شنوندگان، يا بينندگان کمک مي کند که اين نکات را بهتر درک کنند. به عنوان
مثال، اگر يکی از این نکات طرفداری از يک سياست جدید اقتصادی است، دلیل اينکه چرا سياست فعلی
تغيير کرده است، اين تغييرات به چه معنی است، و چگونه مردم راتحت تأثير قرار خواهد داد، همه را
يادداشت کنيد.
· سؤالاتی که فکر مي کنيد از شما در طول مصاحبه پرسيده خواهد شد و پاسخ هايی را که فکر مي
کنيد بايد داده شود يادداشت کنيد. به هر حال موضوعات بيشتری را علاوه بر سه موضوع اصلی در نظر
بگيريد. خبرنگاران معمولاَ از موضوع اصلی مصاحبه به ساير مسائل تغيير جهت مي دهند.
· مطالب مهم اخبار را مرور کنيد تا به شما در فکر کردن راجع به سؤالاتی که پرسيده خواهد شد کمک کند.
به هنگام طرح پرسش ها و پاسخ ها به اين سؤالها پاسخ دهيد:
· بحث انگيز ترين موضوعی که ممکن است مطرح شود چيست و حساس ترين موضوعی که مي توان
بيان کرد کدام است؟
· سخت ترين سؤال برای پاسخ دادن چيست و چرا؟
· برای اينکه بتوانيد گزارشی مناسب تهيه کنيد، به يک نقل قول يا يک "جمله کوتاه" مناسب که بتوانید
در طول مصاحبه از آن استفاده کنید بیندیشید. جمله کوتاه عبارتی موجز و پرمعنی در مورد موضوعی
کلّی تر است که بنظر مي رسد به خودی خود به ذهن متبادر می شود اما در اکثر موارد از قبل تهيه
شده است. این جملات اغلب در گزارش ها، به ويژه توسط رسانه های راديويی و تلويزيونی تکرار مي
شود.
· تصميم بگيريد که آيا شما هم می خواهید علاوه برخبرنگار، مصاحبه را ضبط کنید. ضبط کردن اغلب فکر
خوبی است هم برای تأييد مطالبی که گفته می شود و هم برای مطلع ساختن کارکنانی که مصاحبه را
نشنيده اند.
· پاسخ به سئولات احتمالی را تمرين کنيد.
· خبر های داغ را قبل از مصاحبه سريعاً مرور کنيد. شخص توجيه کننده، که معمولاً سخنگوی مطبوعاتی
است، بايد اطلاعات مقامات دولتی را با استفاده از آخرين اخبار، به روزکند. اجازه ندهيد که مقام
مسئول غافلگیر شود.
· اطلاعاتی را که می تواند به مطالب شما کمک کند پيش از مصاحبه در اختيار خبرنگار قرار دهيد. اين
اطلاعات می تواند شامل مطالبی نظير زندگينامه، برگه اطلاعاتی، مقالات، عکس ها، و گزارشات باشد.
· از ارائه و پیشنهاد سئوالات ومطالب به مصاحبه کننده برای پرسش از خودتان نهراسيد.
در طول مصاحبه
مصاحبه را از آن خود دانید. بيشتر از آنچه که فکرش را بکنيد، می توانيد مصاحبه را کنترل کنيد. صرفاَ
بدلیل آنکه سئوالاتی از شما پرسيده مي شود، باين معنی نيست که نمی توانيد آنچه را که می گوييد
کنترل کنيد. آنگونه که يکی از رؤسای جمهوری امريکا زمانی گفته است: "چيزی بنام سئوال بد وجود
ندارد، آنچه که بد است جواب ها است.
"پنج نکته مهم: در طول مصاحبه
· با تاکید بر سه نکته خودتان ، ازپيامتان خارج نشوید.
· دقيق و واضح باشيد.
· از خاطرات، اطلاعات، و مثالها استفاده کنيد.
· هرگز نگويید "نظری ندارم".
· حقيقت را بگوييد؛ هرگزاز گفتن اين موضوع که پاسخی را نمی دانيد، اگر واقعاَ نمی دانيد، واهمه
نداشته باشيد.
· کارهای زير را انجام دهيد:
· خط مشی کلّی توصيفی را قبل از شروع مصاحبه تعيين کنيد. معمولاً مصاحبه شونده در مورد مطالب
قابل پخش صحبت می کند. اگر اين موضوع هنوز روشن نشده است، قبل از شروع مصاحبه آنرا روشن
سازيد.
· دقيق باشيد؛ نکات مهم را در جواب های طولانی با توضیحات بی مورد گم نکنيد. با استفاده از
جملات کوتاه، واضح و خبری صحبت کنيد.
· ازعبارات کوتاه و استفاده کنيد.
· روی پيامتان ایستاده و گهگاه در طول مصاحبه به سه نکته کليدی اشاره ای داشته باشيد. تمامی
سئوالات را به آن سه نکته ربط دهيد.
· اوّل به نتايجی که رسيده ايد و قسمت هايی که بيشترمی شود نقل قول کرد اشاره کنيد تا نکات
اصلی را گفته باشيد و سپس با ارائه اطّلاعات آن نکات را تقويت کنيد.
· از کلمات مثبت و توصيفی که برای ديگران قابل درک است استفاده کنيد.
· دليل بياوريد. از اطلاعات، آمار، مثالها، حکايات، نقل قولها، و داستان ها استفاده کنيد. مردم آنچه که
آنها را تحت تأثير قرارمی دهد، آنچه را که آنان را بر می انگيزد، و آنچه را که برای ديگران تجربه شده است
، بخاطر می سپارند. کلمات تصويری نظير "به بزرگی يک کاميون" چيزی است که مردم به ياد می آورند
تا اینکه صرفاً از کلمه "بزرگ" استفاده شود.
· فرض بر این نگیرید، که حقایق برای خود سخن می گویند. پاسخ های خود را بوضوح و بطور موجز
تشريح کنيد. هيچيک از خبرنگاران، خوانندگان و يا شنوندگان باندازه ای که شما در مورد يک مطلب می
دانيد، نمی دانند.
· مثبت باشيد. اگر از شما سئوالی منفی پرسيده شد، به سه نکته اصلی خودتان رجوع کنيد.
· هر گونه اطلاعات نادرست را سریعاَ تصحيح کنيد.
· هرگز چيزی را که مايل نيستيد در مطبوعات ببينيد و يا از رسانه های ديگر بشنويد ، به زبان نياوريد.
· از گفتن عباراتی که در صورت استفاده خبرنگار يا ويراستارازبخشی ازجمله شما بدون ذکر قبل و بعد
از آن، ممکن است تحريف شود و يا به غلط تعبيرشود خوداری کنيد.
· هرگز از عبارت "نظری ندارم" استفاده نکنيد. شما می توانيد( و در پاره ای از موارد بايد) از اظهار نظر
خود داری کنيد ولی این کار را با گفتن جملاتی نظير، "من امروز برای بحث پيرامون اين موضوع آمادگی
ندارم" و يا "برای من مناسب نيست که اين موضوع را در اين شرايط مطرح کنم" انجام دهید.
· از اصطلاحات صنفی و حرفه ای خود داری کنيد.
· شفاف باشيد. هرگز تعبیر و تفسیرمطلبی را به مطبوعات نسپاريد. ممکن است آنرا اشتباهی بفهمند.
· هميشه حقيقت را بگوييد. اگر پاسخ به سؤالی را نمی دانيد، اين را صریحاَ بگوييد. بعداً به مصاحبه
کننده مراجعه کنيد و پاسخ را بگوييد.
متمرکز بمانيد.
· از عبارات و يا کلمات ربط برای بازگشت به سه نکته اصلی خود استفاده کنيد، مانند:"واقعيت اينستکه..."
· " اجازه دهيد اضافه کنم که ..."
· " حائز اهميت است که تأکيد کنم که..."
· حائز اهميت است اين نکته ناديده گرفته نشود که ..."
· " چيزی که بيشتر اهميت دارد اینستکه..."
· " مهم ترين نکته ای که می توان به ياد آورد اينستکه ..."
· " همراه با آن مطالب، سئوالی که اغلب از من پرسيده می شود اينستکه..."
· " اين مطلب به يکی از جنبه های موضوعی گسترده تر مربوط می شود که..."
· " بله، و علاوه بر آن..."
· " خير، اجازه دهيد روشن سازم که ..."
· " تا زمانيکه کلّيه حقایق بدست نیامده، اظهار نظر در اين مورد کمی زود است، ولی می توانم بشما بگويم که...."
· "در اينمورد مطمئن نيستم، ولی آنچه که می دانم اينستکه..."
· "اجازه دهيد اين مطلب را روشن کنم که..."
· " اين من را بياد مطلبی می اندازد که..."
· اجازه دهيد تأکيد کنم که..."
· " خوشحالم که اين سئوال را پرسيديد. مردم ممکن است از آن درک نادرستی داشته باشند، ولی
واقعيت امر آنستکه...."
هميشه سعی کنيد که مصاحبه را از آن خود بدانید. آنگونه که هنری کيسينجر وزير امور خارجه سابق
امريکا در يکی از کنفرانس های مطبوعاتی به کنايه گفته بود: "آيا کسی برای جوابهای من سئوالی
دارد؟"
موثر بودن در مصاحبه تلويزيونی
· در صورتيکه مصاحبه حضوری است، مستقيماَ به چهره مصاحبه کننده نگاه کنيد. در صورتيکه مصاحبه
از راه دور انجام می شود يا مصاحبه کننده در جای ديگری است، به دوربين نگاه کنيد. دوربين جای
شخصی را که شما با وی صحبت می کنيد می گيرد. با اشتياق و پر انرژی باشيد؛ تلويزيون ممکن است
تصوير را خراب کرده و شخص را بی روح نشان دهد.
· در آراستن خود از رنگهای قوی استفاده کنيد، رنگ روشن ولی نه سفيد و نه يکپارچه سياه. رنگهای
ميانی بهترين انتخاب هستند. از رنگهای گروه قهوه ای، طرح های شطرنجی، راه راه و يا نقوش زننده
استفاده نکنيد. از پوشيدن لباس های براق و پر زرق و برق خود داری کنيد.
· در مورد خانم ها، از تزئينات بيش از حد، مانند استفاده از گوشواره هايی که توجه را از پيام شما
منحرف می سازد، خود داری شود.
· در مورد آقايان، هرگز از پيراهنی که از کراواتتان تيره تر است استفاده نکنيد.
· صاف بنشينيد. بطرف دوربين متمايل شويد.
· از حرکات طبيعی دستها استفاده کنيد تا چنین احساس نشود که خشک و ناراحت نشسته ايد.
· از دادن پاسخ های يک کلمه ای خود داری کنيد.
· از استفاده از اصطلاحات تجاری و فنی و يا کلمات اختصاری که برای شهر وندان عادی نا مفهوم است
استفاده نکنيد.
· اگر می خواهيد مطلبی را روشن کنيد، بحث را عوض کنید و يا آن مطلب را به مکالمه تان اضافه کنيد.
صبر نکنيد که ميزبان اين نکته را تشخيص دهد، امّا در عين حال طوری رفتار نکنيد که حمل بر گستاخی
شود.
· از استفاده ازارقام بیش از حد خود داری کنيد. ارقام حواس مخاطبين را پرت می کند. اگر زمانی
مجبور شديد از ارقام استفاد کنيد، ارقام گرد شده بکار ببريد تا آسانترفهمیده شود. بعنوان مثال، بجای
آنکه بگوييد "چهار صد و چهل و چهارهزار"، بگوييد "تقريباً نيم ميليون."
بعد از مصاحبه
· اگر قول اطلاعات بيشتری را به خبرنگار داده ايد، بلافاصله در پی تهیه آن باشيد.
· کارکنان بخش مطبوعات را در جريان امر بگذاريد تا بدانند که بايد منتظر چه باشند.
· مصاحبه را ارزيابی کنيد. يادداشتی برای آرشيو خود درست کنيد: چه چيزی در طول مصاحبه
رضايتبخش بود؟ چه چيزی می توانست بهتر باشد؟ يادداشت ها را برای مصاحبه يا کنفرانس مطبوعاتی
بعدی نگهداريد.
· نام خبرنگار، تهيه کننده، و مسئول صدایی راکه مصاحبه را بر گزار کردند یادداشت کنید و ليست
رسانه ای خود را روز آمد کنيد.
· بريده خبر های مطبوعات يا نوار مصاحبه را در آرشيو دائمی خود نگهداريد
حوزه
خبرنگاری
مقدمه:
بسیاری ازسازمان های خبری از روزنامه نگاران میخواهند تا حوزه خاصی را پوشش دهند. این عرصه
میتواند محدوده جغرافیایی و یا موضوعی باشد، که به عنوان "تخصص و یا حوزه کار آن روزنامه نگار"
شناخته می شود. عبارت "تخصص و حوزه کار" درابتدا به معنی محدوده کاری برای نگهبان یا پلیس مورد
استفاده قرار می گرفت. روزنامه نگاران نخست با محیط اطرافشان و کسانی که حوزه کار آنها را تشکیل
میدهند آشنا میشوند و در بسیاری از موارد آنها باید کلمات خاصی را بیاموزند تا بتوانند صحبت های
منابع خود را بفهمند. اما منظور این نیست که از آن لغات در گزارش خود استفاده کنند. در واقع خبرنگاران
با صلاحیت، به مترجم و مفسرانی تبدیل میشوند که اطلاعاتی را در دسترس مردم قرار میدهند که
عموم به آن دسترسی ندارند.
تخصص و یا حوزه کاردردفاترکوچک خبر، جایی که ازهر خبرنگار انتظار میرود تا مطالب گوناگونی را
پوشش دهد کمتر به چشم می خورد. اما در سازمانهای بزرگ ترِ خبری و چاپ و پخش، ممکن است
این امکانات در اختیار روزنامه نگاران باشد که بر خبری خاص تاکید کنند. برخی حوزهها سنتی هستند:
مثل حکومت، پلیس، دادگاهها و تجارت. برخی دیگر با تغییر محیط عوض می شوند. بر اساس ساختار
اجتماعی، ممکن است از خبرنگاران خواسته شود تا به عنوان تخصص و یا حوزه کار خود، حوزههایی
چون محیط زیست، سالمندان و یا آموزش و پرورش را پوشش دهند.
خبرنگاران ویژه مسئولیتی اساسی دارند: انتظار می رود در محدوده تخصصی خود از آخرین اخبار مطلع
باشند. ازآنها انتظار میرود تا مطالبی را پوشش دهند که در حوزه کاری آنها آغاز میشود – ملاقاتها،
گزارشهای چاپی یا مطالب نوشته شده در وبلاگها و سایر وقایع معمول – اما آنها هم چنین مسئول
اند تا اخباری فراسوی مسایل آشکاررا هم پیدا کنند و آن را گزارش دهند. خبرنگاران ویژه با تلاش خود و
از طریق ایجاد روابط با منابعی که آنها را نسبت به همه چیز – حتی مسایل پشت پرده، مطلع نگه
میدارند، مطالب خود را آماده میکنند. آنها گستره وسیعی از مطالب، از اخبار فوری تا شرح حال
شخصیتها را تهیه میکنند. چیپ اسکنلن (1) که قبلا خبرنگار ویژه روزنامههای نایت رایدر (2) بوده و در
حال حاضر با مؤسسه پوینتر کار میکند ، میگوید: " خبرنگاران با صلاحیتی دیدهام که نه تنها منظم و
مصمم بودهاند بلکه با آگاهی کامل از مأموریت خوّد، منابع خبری زیادی در دسترس داشتهاند."
مهارتهای خبرنگاری تخصصی
هرحوزه ای را که روزنامه نگارانتخاب کند یا مأمور گزارش آن شود، مهارتی اساسی مورد نیاز است:
توانایی فهمیدن سنتها و آدابی که در آن حوزه غالب است. برای آموختن نحوه کار سیستم، زمان و
تلاش لازم است اما نتیجه این زحمت در مطالبی که خبرنگاران غیرمتخصص نمیتوانند با آن رقابت کنند،
داده میشود. اریک نادلر (3) گزارشگری که ماجرای قایق نجات را آشکار نمود –
از این سؤالات برای یافتن راه خود در اطراف حوزه کار خود استفاده میکند.
· بازیگران چه کسانی هستند؟
· چه کسی مسئول است؟
· قانونگذاران چه کسانی هستند؟
· قوانین چه هستند؟
· کارها چگونه انجام میشوند؟
· اشتباهات در کجا ثبت میشوند؟
· هزینهها کجا ثبت میشوند؟
· چه کسی از اصل ماجرا با خبر است و من چگونه میتوانم به آن دست یابم؟
خبرنگاربرای یافتن پاسخ این پرسشها باید سخت مطالعه کند و "حوزه کاری خود را مورد بررسی قرار
دهد." راجع به موضوع هر چه میتوانید مطالعه کنید، برنامهها و دستور کار ملاقاتها را جمعآوری کنید
و مشترک همه نشریات تخصصی شوید. از همه مهم تر حرکت کنید. خبرنگاران ویژه نمیتوانند فقط به
تلفن متکی باشند؛ آنها باید برای حوزه کاری خود وقت بگذارند و با مردم ملاقات وصحبت کنند. مایک ماتر
(4) که روزنامهنگار کارکشته آمریکایی است و خبرنگار تحقیقی دردبلیوتیکی آرتی وی در نورفولک ِ
ویرجینیا است(5)، میگوید:
"هیچ کس با نشستن در اتاق خبرمطلب به دست نمیآورد.
با همه کسانی که میتوانند مفید باشند آشنا شوید – از مقامات رسمی تا منشیها – و کارت خود را
به همه کسانی که در حوزه کار خود با آنها ملاقات میکنید بدهید. فهرستی از منابع خود آماده کنید و
با فراهم کردن "فهرست بازسنجی حوزه کار"، تماس خود را با این افراد حفظ کنید. خبرنگار خوب علاوه بر
پوشش دادن بازیگران اصلی ِ یک مورد خاص، به این موضوع که اعمال آنها چگونه بر جامعه تأثیر
میگذارد نیزتوجه میکند.
گزارشگری تخصصی نیازمند مهارتهای سازمانی و فردی قوی است. مرتب و منظم بودن به این معنا
است که از تقویم برای دنبال کردن زمان ملاقاتها، جلسات رسیدگی و تاریخهای تعیین شده در مورد
گزارش و یا کاری استفاده کنید. به این ترتیب که سیستمی مطمئن و قابل حمل برای پر کردن اطلاعات
تماس، به ویژه شماره تلفن و آدرس پست الکترونیکی داشته باشیم. منظم بودن به این معنا است که
پروندهای از ایدههایی برای مطالب بعدی داشته باشیم به اضافه فهرستی روزانه از مطالبی که باید مورد
پی گیری قرار گیرند. امروزه بسیاری از خبرنگاران این اطلاعات را در کامپیوترهای خود نگهداری میکنند تا
با استفاده از برنامههای خاص، به راحتی بتوانند افراد و تاریخ وقایع را جستجو کنند. درضمن آنها به این
اطلاعات در زمانی که در محل کار خود نیستند احتیاج دارند و به همین دلیل یا نسخه چاپ شده ای آن
را با خود دارند، یا کامپیوتر کوچکی همراه دارند و یا وسیلهای دستی مثل دستیار دیجیتالی شخصی
(پیدیای) (6) که بتوانند از راه دور به شبکه دسترسی داشته باشند. از آنجا که همیشه نمی توان به
فناوری اعتماد داشت بهتر است که هر از گاهی یک نسخه اضافی از این اطلاعات تهیه شود تا از دست
نرود.
پوشش خبری ویژه به این معنا است که با افراد تا آن حد آشنا شوید که آنها به شما اعتماد کنند و در
عین حال فاصله حرفهای خود را همیشه حفظ کنید. اسکنلن میگوید دشوارترین بخش کار خبرنگار "روبرو
شدن روزمره با منابع خبری است، در زمانی که شما خلاف علاقه آنها مطلبی را نوشته باشید."
دولت و سیاست
خبرنگارانی که اخبار دولتی را پوشش میدهند باید نحوه عملکردِ داخلی دولت را درک نمایند و تأثیرات
تصمیمات دولتی را پیگیری کنند. خبرنگارانی که این سؤال مهم و اساسی کهِ "چه کسی اهمیت
میدهد؟" را میپرسند ، در هنگام گزارش کارهای دولت، میتوانند افرادی را پیدا کنند که عملکرد دولت
بر زندگی شان تأثیر می گذارد. مطالبی که درباره این افراد نوشته میشود بیشتر مورد توجه مخاطبین
قرار میگیرد.
بیشتر کار مربوط به دولت در ملاقاتها و جلسات انجام میشود. بنابراین ازخبرنگارانی که پوشش خبری
دولت را به عهده دارند انتظار میرود که در بسیاری از آن جلسات حضور داشته باشند. با این حال
ملاقاتی خسته کننده دلیل موجهی برای مقالهای کسل کننده نیست. مخاطبان از روزنامهنگاران انتظار
دارند که آنچه را که مهم است به آنان بگویند و نه فقط هر چه که به ترتیب زمانی اتفاق افتاده است.
بهترین مطالب، نمی تواند تنها برگرفته از آنچه که در جلسه اتفاق افتاده باشد بلکه افرادی را که تحت
تأثیر آن وقایع هستند مورد نظر دارد.
روزنامهنگاران باید در هنگام پوشش خبری دولت، قادر به خواندن و تفسیر بودجه و سایر مطالب مالی
باشند. نصیحت خوبی که میتوان به همه روزنامهنگاران کرد این است که " مسایل پولی را دنبال کنید"،
اما این نصیحت احتمالا بیشتر به درد آنهایی میخورد که اخبار دولتی را پوشش میدهند. مقالات درباره
کارهای مالی دولت ممکن است به نظر خشک و خسته کننده بیایند اما مالیات و هزینهها مستقیما بر
مخاطبین تأثیر دارند و مردم لازم است بدانند که پولشان چگونه مورد استفاده قرار می گیرد. به طور
کلی اسناد و مدارک، رگ حیات دولت هستند پس خبرنگاران باید بتوانند به آنها دسترسی یافته، آن را
درک کنند.
در نظام دموکراسی، خبرنگاران سیاسی یک مأموریت مرکزی دارند: به مردم اطلاعرسانی کنند تا آنها
بتوانند انتخابی صحیح و آگاهانه در مورد نامزدهای انتخاباتی داشته باشند. روزنامهنگاران برای انجام
اینکار باید سابقه و صلاحیت نامزدها، مواضع آنها نسبت به مسایل مهم و آنچه را که نامزدها درمبارزه
انتخاباتی و تبلیغات بیان می کنند را بررسی کنند. خبرنگارانی که مسایل سیاسی را پوشش میدهند
باید به حامیان نامزدها هم توجه کنند چون علایق آنها میتواند روشن گر کارهایی باشد که نامزد در
صورت انتخاب شدن انجام خواهد داد.
بررسی افکار عمومی همیشه در مبارزات انتخاباتی ضروری است اما روزنامه نگاران باید پیش از گزارش ِ
نتایج یک نظرخواهی، به دقت تصمیم بگیرند که آیا این نتایج ارزش ارایه گزارش را دارند یا نه؟ (به ستون
فرعی "سؤالاتی که روزنامه نگاران باید درباره نظرخواهی بپرسند" مراجعه کنید). "نظر خواهی از گروهی
مشابه" که درصد رأی دهندگان، حامیان هر نامزد را نشان میدهد ارزش محدودی دارد؛ این کار مثل
گرفتن عکس فوری ازمسابقه ای در روزی خاص است. بعضی روزنامه نگاران معتقدند که این
نظرخواهیها مردم را به سوی رأی دادن به نفع نامزد جلو افتاده هدایت میکند، چون مردم معمولا
دوست دارند که ازفرد برنده حمایت کنند. اما محققین در ایالات متحده دریافتهاند که رأیدهندگانی که به
نظرخواهیها توجه میکنند درباره موضوعات مطرح در مبارزات انتخاباتی، اطلاعات بیشتری دریافت
میکنند. محققین به روزنامه نگاران توصیه میکنند که به گزارش ِ نتایج نظرخواهیهای مطمئن و دقیق
در طول مبارزه انتخاباتی ادامه دهند اما آنها را مرکز ثقل پوشش خبری خود قرار ندهند.
وقتی مسایل مبارزات انتخاباتی مطرح میشوند ، روزنامه نگاران باید نه تنها به آنچه که نامزدها
میگویند توجه داشته باشند بلکه باید متوجه باشند که رایدهندگان مایل به دانستن چه چیزهایی
هستند. بسیاری از سازمانهای خبری "نظرخواهی در باره موضوعات خاص" برگزار میکنند تا ببینند در
طول یک سال انتخاباتی، چه موضوعاتی بیشتر مورد علاقه عموم است. گاهی نامزدها ممکن است از
بحث درباره موضوعی بحثانگیز که دارای اهمیت بسیار زیادی برای رأیدهندگان است اجتناب کنند. در
چنین حالتی روزنامهنگاران باید سؤالات مردم را مطرح کنند. خبرنگاران سیاسی با صلاحیت فقط درباره
نظر نامزدها در مورد موضوعی خاص سؤال نمیکنند، بلکه از نامزدها در مورد آن مطلب در دوره قبل و یا
احتمالا اینکه در مقامی دیگر چگونه عمل کرده اند پرس و جو می کنند. خبرنگاران برای مطرح کردن
موضوعات به دنبال افرادی میگردند که داستان زندگی شخصی آنها میتواند نمایانگر اهمیت مسئله و
نشانگر تفاوت برنده شدن یک نامزد با نامزدی دیگر در انتخابات باشد.
کار و اقتصاد
حوزه کسب و کار تقریبا بر زندگی همگان اثر میگذارد. بیکاری، هزینه خوراک و سوخت، پسانداز
شخصی و سرمایه گذاری، همگی نه فقط برای تجار بلکه برای کارگران و مصرف کنندگان نیز بسیار اهمیت
دارند. گزارش درباره مسایل تجاری در یکِ منطقه به معنای ارایه گزارش درباره کارفرمایان، کارگران،
ساختمان سازی و فروش املاک و هم چنین تجارتی که اقتصاد منطقه را فعال نگه میدارد است؛ این کار
میتواند فعالیت کشاورزی، کارهای تولیدی در کارخانهها، معدن و یا سلامت و بهداشت باشد. خبرنگاران
تجاری در سطح ملی موضوعات پیچیدهتری نظیر کالا و بازار سهام، نرخ بهره و بدهی سازمانی را
پوشش میدهند.
خبرنگارانی که تجارت و اقتصاد را پوشش میدهند باید مطالب خود را در دسترس همگان قرار دهند. آنها
باید قادر به درک مفاهیم و اصطلاحات اقتصادی باشند و بتوانند آن کلمات را به زبان ساده توضیح داده و
یا دوباره بیان کنند. این تمرین خوبی است، حتی برای خبرنگارانی که برای انتشارات یا بنگاه های
سخنپراکنی تخصصی کار میکنند و مخاطبان آنها انتظار دارند که با این اصطلاحات آشنا باشند. برای
مثال در ایالات متحده مخاطبان وال استریت ژورنال خوانندگانی مطلع از تجارت هستند اما باز هم معنی
اصطلاحات رایجی نظیر "تولید خالص ملی"، ارزش کلی تولید ملی از جهت کالا و خدمات، توضیح داده
میشود. با گذشت زمان خبرنگاران فهرستی کوتاه از توضیحات خود فراهم میکنند که میتوانند از آن در
مقالات خود استفاده نمایند. مخاطبان، ارزش جملهای مشخص درباره معنی "بازپرداخت بدهی"،
"کاهش ارزش پول"، "خصوصیسازی" و سایر اصطلاحات اقتصادی را میدانند. آنها از مقالاتی که دلیل
اهمیت این اصطلاحات برای افراد و هم چنین مؤسسات و دولت را توضیح میدهند، استقبال میکنند.
خبرنگاران اقتصادی باید بتوانند بیانیههای مالی، ترازنامهها و گزارشات سالیانه را بخوانند و درک کنند.
آنها اغلب با دیدن تغییرات در درآمد و یا هزینه از سالی به سال دیگر، به مطلبی برای نوشتن دست
مییابند. خبرنگاران اقتصادی، شرکتهای درون یک صنعت یا یک منطقه را با یکدیگر مقایسه میکنند.
مثلا هنگامی که مؤسسه ای تجاری تعطیل و یا ورشکسته می شود، خبرنگاران نه تنها میپرسند که
چند نفر کار خود را از دست دادهاند بلکه میپرسند که این اتفاق چه تأثیری بر جامعه داشته است. آنها
برای پاسخ دادن به سؤال مهم تر، باید بدانند که آیا آن شرکت یکی از بزرگترین کارفرمایان منطقه بوده
است یا خیر، آیا سایر شرکتهای موجود در منطقه همان محصول و خدمات را ارایه میدهند یا خیر، نرخ
بیکاری در منطقه چه میزان است و سوال هایی از این قبیل.
گزارش درباره مسایل تجاری و اقتصادی بیش از موضوعات سایررشتهها نیازمند دانشی عمیق از
ریاضیات و آمار است. اما خبرنگاران اقتصادی نباید زیاد از اعداد و ارقام در مقالات خود استفاده کنند چون
در غیر این صورت وجود بیش از اندازه ارقام، مقاله را خشک و کسل کننده میکند. جالبترین مقالات
اقتصادی اهمیت پیشرفت و تحولات را در قالب اصطلاحات انسانی بیان میکنند و شرح میدهند که افراد
چگونه تحتتأثیر قرار گرفته و یا خواهند گرفت.
بهداشت، علم و محیط زیست
مقاله هایی که درباره بهداشت و سلامت و محیط زیست نوشته میشوند تأثیر مستقیمی بر زندگی
مردم دارند. خبرنگارانی که درباره بیماری ایدز مینویسند، میدانند که آگاهی اندک در مورد این بیماری
تقریبا به اندازه خود بیماری مهلک است؛ مقاله های آنها میتواند به مردم آموزش لازم را جهت مراقبت
از خود بدهد. روزنامه نگارانی که در حوزه علم و محیط زیست کار میکنند میتوانند درباره همه چیز از
جمله آنفلوانزای مرغی و ترسیم الگوی ژن انسانی (7)، انسان و تأثیر ایجاد سد بر روی رودخانهها
بنویسند. هر یک از این مباحث، موضوعاتی پیچیده را شامل میشوند و کار روزنامه نگار توضیح مشخص
آنها است.
روزنامه نگاران هنگام کار در مورد این گونه مطالب باید با زبان دانشمندان و محققین پزشکی آشنا باشند
که این خود میتواند برای افراد تازهکار گیج کننده باشد. دنیس بیوکرت (8) خبرنگار آژانس خبری کنیدین
پرس(9) میگوید ازاین اصطلاحات واهمه نداشته باشید ولی آنها را در مقاله خود هم به کار نبرید.
نویسندگان علمی هم مانند خبرنگاران اقتصادی، فهرستی توضیحی از اصطلاحات پیچیده دارند که به
کمک آنها میتوانند مقاله هایی بنویسند که برای عامه مردم قابل فهم باشد.
خبرنگارانی که موضوعات علمی را پوشش میدهند باید روشهای علمی، ریاضیات پایه و آمار را درک
نمایند تا بتوانند نتایج تحقیقات را مورد بررسی دوباره قراردهند. آنها هم چنین باید از تمایل به تبدیل هر
تحول به یک کشف خارقالعاده علمی خودداری کنند و یا به جای پذیرش نکات احتمالی به دنبال
پاسخهای "بله" یا "خیر" نباشند. ممکن است در این حالت مقالات آنها خیلی پر شور نباشد اما مطمئنا
دقیق تر خواهد بود.
روزنامه نگارانی که سعی دارند همه جوانب یک ماجرا را گزارش دهند ،اغلب هنگام ارایه گزارشهای
علمی به دام میافتند. اگر در گزارشی علمی همه نظرات علمی را به طور مساوی مطرح کنیم عملا
سبب گمراهی خواننده خواهیم شد. برای مثال اکثریت قابل توجهی از دانشمندان معتقدند که قرار گرفتن
در معرض آلاینده های سربی باعث کاهش سطح هوش کودکان میشود. فقط تعداد اندکی از محققین
این ارتباط را مورد تردید قرار میدهند. خبرنگار میتواند هر دو دیدگاه را مطرح کند اما نه به روشی که
بیانگر عدم وجود توافق علمی درباره موضوع باشد.
کارول راجرز (10) استاد روزنامه نگاری در دانشگاه مریلند (11) که کتابهایی درباره نوشتن مسایل
علمی تألیف کرده است دو توصیه مهم برای خبرنگاران این حوزه دارد. اول: شناسایی دارای اهمیت
زیادی است. روزنامه نگاران اغلب فرد متخصصی را که از او نقل قولی را ذکر می کنند به روشی هدف
مند شناسایی نمیکنند. مخاطبان حق دارند بدانند که شما چرا از شخصی خاص نقل قولی می آورید.
برای مثال ، خبرنگاری در مقالهای درباره کنفرانس بینالمللی تغییرات آب و هوا نقل قولی از رییس دفتر
علوم و فناوری کاخ سفید ارایه کرد ولی هیچ گاه ذکر نکرد که او دانشمندی برجسته در زمینه مسایل
مربوط به آب و هوا است. مطرح کردن این نوع اطلاعات باعث میشد که مخاطبان بهتر بتوانند صحت
نظرات او را ارزیابی کنند.
دوم، راجرز میگوید مخاطبان حتی در زمینه مطلبی که روزنامه نگاران تهیه میکنند، آشنایی چندانی
ندارند و این موضوع در مورد مسایل پیچیده ، شدیدتر می شود. پس برای مثال اگر کنفرانس علمی را
پوشش خبری میدهید چنین تصور نکنید که مخاطبان شما مطلب دیروز را خوانده یا شنیدهاند ویا فردا
نیز خواهند شنید. آنها را با زمینه موضوعی که می خواهید ارایه دهید آشنا سازید، نکاتی را که برای
فهم آن موضوع لازم دارند و این کار را چنان ماهرانه انجام دهید که گویی مطلب شما تنها چیزی است که
آنها خواهند دید و یا خواهند خواند. اتفاقا ممکن است همینطور هم باشد.
پلیس و دادگاه
خبرنگارانی که وقایع جنایی و اخبار دادگاهها را پوشش خبری میدهند باید نحوه کار را بشناسند.
خبرنگاران اندکی درباره دادرسی جنایی آموزش دیدهاند اما افراد با تجربه در حوزه پلیس توصیه میکنند
که حداقل دورهای آموزشی درباره این موضوع را بگذرانید. افسران پلیس در عدم تمایل به دادن اطلاعات
به خبرنگاران زبان زد هستند، اما اگر شما قوانین، مقرارت و مراحل کار آنها را بدانید، میتوانید سؤالات
بهتری بپرسید و شانس خود را در یافتن آنچه که میخواهید بدانید بیشتر کنید.
خبرنگاران جنایی باید بدانند که در اجتماعی که در آن کار میکنند انواع جنایات چگونه شناسایی
میشوند. برای مثال در ایالات متحده "دستبرد شبانه" با "سرقت" یکی نیست. دستبرد شبانه مستلزم
وارد شدن به ساختمانی به زور به منظور انجام کار خلاف است. سرقت، دزدیدن پول یا اموال با استفاده
اززوراست. ایجاد فهرستی از واژههای اساسی مانع اشتباهات خجالت آور میشود. اطلاعیه ای از سوی
پلیس ممکن است حاوی اطلاعات پایهای درباره یک جنایت باشد، اما خبرنگاران با صلاحیت، باید
عمیقتر به ماجرا بپردازند. آنها هر گاه که امکان پذیر باشد در جستجوی جزییات و صحبت با همسایهها
یا شاهدان به محلی که جنایت رخ داده است میروند.
خبرنگاران دادگاهها باید با مراحل دادرسی را از ابتدا تا انتها آشنا باشند. آنها باید بدانند که وقتی
مظنونی دستگیر، متهم، احضار به دادگاه، محاکمه و محکوم یا آزاد میشود چه اتفاقی میافتد.
خبرنگاران باتجربه میگویند بهترین راه برای آموختن این مراحل، گذراندن مدت زمانی در دادگستری
است. کار خود را با منشیها که صورتجلسه را دنبال میکنند – فهرست پروندهها – و تقویم شروع
کنید. سعی کنید بفهمید که چگونه میتوان نسخههایی از سابقه دادگاه، دسترسی به بایگانی و
شهادتها را به دست آورد. پروندههای هر مورد را پیش از محاکمه بخوانید، از جمله درخواستها و
دفاعیات، و اگر نمیتوانید هر روز در دادگاه حضور داشته باشید، آنچه که درباره موضوع گزارش داده
میشود را دنبال کنید.
وکلای مدافع بهترین منابع در حوزه دادرسی هستند. آنها اغلب ، بیشتر از دادستانها مایلند با
خبرنگاران درباره مواردی که در مورد آن کار میکنند صحبت کنند. سعی کنید که زبان حرفهای قانون
را کاملا بفهمید ولی آن را در مطالب خود به کار نبرید. اسال الکساندر (12) نویسنده کتاب ِ گزارش
دادگاهها: کتاب راهنما برای روزنامهنگاران (13) میگوید: "
به وکلا توصیه شده که از کلمات پیچیده استفاده کنند تا روزنامه نگاران را
گیج کنند.
اگر معنی چیزی را نمیدانید از کسی که با او مصاحبه میکنید
سؤال کنید."
گزارش ورزشی
خبرنگاران ورزشی برخی از بهترین مطالب را در حوزه روزنامهنگاری مینویسند. خبرنگار سابق ورزشی
تلویزیون، بیل شوانبک (14) که اکنون در دانشگاه کویینیپیاک (15) در کانتیکات (16) تدریس میکند
میگوید کسانی که مطالب ورزشی می نویسند ،طبیعتا مطلبشان پراز هیجان است، احساسات و
شخصیتهای مهم. گزارشگران ورزشی با صلاحیت، کاری بیش از گزارش امتیازات یک بازی یا نتیجه یک
مسابقه قهرمانی انجام میدهند. البته آنها نکات اساسی را مطرح میکنند اما دورنما و زمینهای که
تماشاگران با حضور در محل بازی یا مشاهده آن از تلویزیون نمیتوانند به دست آورند را نیز در اختیار
مخاطبان قرار میدهند. گزارشگران ورزشی علت و چگونگی آنچه که اتفاق افتاده را توضیح میدهند و
فقط به سئوال چه کسی و چه، بسنده نمیکنند. آنها همواره درباره بخش اقتصادی ورزش گزارش
میدهند، یا مقاله های ویژه ای درباره قهرمانان ورزشی، صاحبان تیمها و طرفداران آنان مینویسند.
گزارشگران ورزشی همچنان باید از نکات اساسی و پایه ای شروع کنند. آنها باید درباره همه نوع ورزش
اطلاع داشته باشند. باید درباره قوانین ِ بازی یا ورزشی که گزارش میکنند آگاه باشند و ازچگونگی
تعیین امتیازات مطلع باشند. موعد تحویل کار برای آنها بسیار فشرده است به خصوص اگر بازی های
شبانه را گزارش کنند. آنها باید امتیازات را در نظر داشته باشند وهم زمان یادداشت برداری کنند که انجام
آن در حین بازی سریع کار سادهای نیست. از همه مهمتر این که آنها باید برای هر مقاله نکته مهمی پیدا
کنند و جزییات مطلب خود را پیرامون آن شکل دهند.
همیشه بهترین گزارش درزمین بازی اتفاق نمیافتد. گزارشگران ورزشی در آنچه که در پشت صحنه
اتفاق میافتد، محل رختکن یا تنش میان دو بازیکن که ممکن است بر کل تیم تأثیر بگذارد، را پی گیری
میکنند. آنها با مدیران و بازیکنان با احترام رفتار میکنند اما وارد بازی قهرمانی نمیشوند. آنها اغلب از
گزارش ورزشی لذت میبرند اما طرفدار یا حامی یک تیم خاص نیستند. آنها باید شاهدان منصف و
مستقل گزارشهایی باشند که پوشش میدهند.
همانطور که گزارشگران مطالب اقتصادی و خبرنگاران علمی باید از به کار بردن زبان خاص اقتصادی یا
تجاری اجتناب کنند، گزارشگران ورزشی نیز باید از استفاده از کلمات و اصطلاحاتی که فقط طرفداران دو
آتشه یک تیم یا مربی آن به کار میبرند خودداری کنند. خبرنگار ورزشی سابق، مایک ریلی (17) که
اکنون یک سایت اینترتی به نام ژورنالیستز تولباکس (18) را منتشر میکند، میگوید: "مطلب را ساده
بنویسید. "خود را زیرک نشان ندهید." او هم چنین به خبرنگاران جوان هشدار میدهد که مصاحبه با
ورزشکاران و مربیان آنها به ویژه بعد از یک شکست میتواند ستیزهجویانه شود. ریلی میگوید بسیاری
از ورزشکاران حرفهای از مرعوب کردن دیگران احساس پیروزی می کنند ، پس آماده باشید که از خود دفاع
کنید.
Chip Scanlan1. ,
Knight Ridder2.
Eric Nalder3.
Mike Mather4.
WTKR-TV in Norfolk, Virginia5.
personal digital assistant (PDA6. (
human genome7.
Dennis Bueckert8.
Canadian Press news agency9.
Carol Rogers10.
University of Maryland11.
S.L. Alexander12.
Covering the Courts: A Handbook for Journalists13.
Bill Schwanbeck14.
Quinnipiac University15.
Connecticut16.
Mike Reilley17.
The Journalist’s Toolbox18.
20 Questions a Journalist Should Ask About Poll Result19.
Sheldon R. Gawiser20.
G. Evans Witt21.
فراخوان دومین جشنواره وبلاگ نویسی
مرکز آفرینش های ادبی قلمستان با همکاری کمیته فرهنگ شهروندی شهرداری اصفهان برگزار می کند:
دومین جشنواره وبلاگ نویسی
شهر، شهروند ، شهرداری.
برای شرکت در مسابقه وبلاگ نویسی می باید:
1- فرم ثبت نام را در قسمت ثبت نام سایت تکمیل نمایید.
2- از موضوعات ارائه شده در قسمت توضیح مسابقه حداقل یک پست و حداکثر درباره تمامی آنها در
وبلاگ خود مطلب منتشر نمایید.
زمان ثبت نام:
فرصت ثبت نام از تاریخ 1/11/87 لغایت 5/12/87 می باشد.
توضیح و نحوه اجرای مسابقه:
مسابقه در پنج بخش مقاله ، متن ادبی، شعر ، خاطره و عکس در میان وبلاگ نویسان فارسی زبان
برگزار می گردد.
موضوعات مورد نظر:
1- حفظ فضای سبز و پارک ها:
· فضای سبز خانه ها و شهرها.
· مراقبت از فضای سبز: نچیدن گل ها، نشکستن شاخه ها، آتش روشن نکردن، یادگاری ننوشتن
روی تنه درختان.
· مراقبت از چمن، بازی نکردن ، قرارندادن ظرف غذا بر چمن و ...
· احیای فضای سبز خانه ها.
· پاکیزه نگهداشتن فضای پارک ها.
· عدم تخریب اموال و وسایل بازی پارک ها.
2- اتوبوس:
· مزایای استفاده از وسایل حمل و نقل عمومی.
· رفتارهای درست هنگام سوار شدن: رعایت حق تقدم، ارائه بلیط و...
· رعایت حال دیگران، سالمندان، مادران.
· عدم استفاده از تلفن همراه و رعایت سکوت.
· رعایت نظافت در اتوبوس.
· سوار و پیاده شدن در ایستگاه.
· عدم تخریب اتوبوس، صندلی ها، بدنه و ...
3- ترافیک:
· رعایت مقررات در هنگام رانندگی( ماشین، موتوسیکلت و دوچرخه).
· ایمنی حمل و نقل( استفاده از کمربند،کلاه ایمنی).
· قوانین عبور و مرور و رعایت آن توسط عابرین ، رانندگان و سرنشینان خودرو.
4- پسماند/ بازیافت/ نظافت شهری:
· قانون مدیریت پسماند.
· آشنا نمودن شهروندان با امور پسماند.
· گذاردن زباله در ساعت مقرر و طبق برنامه های جدول زمانی.
· تفکیک زباله های خشک و تر در مبداء.
· بازیافت و فواید آن( کاغذ، شیشه و پلاستیک).
· آلودگی های زیست محیطی زباله ها:باقی ماندن پسماندها در چرخه طبیعت ، استفاده از منابع
طبیعی برای تولید، نریختن زباله در معابر سطح شهر و طبیعت، عدم پرتاب زباله از ماشین.
5- حفظ آثار باستانی و میراث فرهنگی:
· مراقبت از آثار باستانی.
· عدم تخریب آثار باستانی( یادگاری نوشتن بر روی آثار، روشن کردن آتش در جوار آنها).
· شناخت اهمیت آثار .
6- حفظ محیط زیست:
· آلودگی های زیست محیطی: آلودگی آب، خاک، هوا.
· راه های پیشگیری از آلودگی های زیست محیطی.
· صرفه جویی در مصرف انرژی و منابع زیر زمینی.
7- مدیریت شهری:
· جلوگیری از تکدی گری.
· مشاغل مزاحم.
· رفع سد معبر.
8- زیباسازی و مبلمان شهری:
· ساماندهی تابلوهای شهری.
· عدم تخریب تابلوهای شهری( ترقه زدن و آتش بازی)، پلاک کوچه ها و .تابلوهای راهنما
· ضوابط نصب پلاکاردها در سطح شهر.
· توجه به ضوابط زیباسازی، عدم دیوارنویسی و انجام تبلیغات روی دیوارها.
· توجه به مقررات مربوط به استفاده از نقاشی و رنگ آمیزی در سطح شهر و بدنه معابر.
9- آتش نشانی و رعایت مسائل ایمنی در شهر:
· معرفی و خدمات آتش نشانی و شرح وظایف آنها.
· همکاری شهروندان با مآموران( آدرس صحیح دادن، حفظ خونسردی، بازنمودن مسیر ماشین
آتش نشانی در حین عغملیات، اشغال نکردن تلفن آتش نشانی و...)
· رعایت مسائل ایمنی در محیط داخل و خارج منزل و محیط کار.
· معرفی شماره 125.
10- روابط اجتماعی:
· حسن خلق.
· خوشرویی.
· خوش گویی.
· خوش بینی.
· خوش رفتاری؛ خوش قولی، سلام ، صله رحم و...
· مشارکت:
· مشارکت فرهنگی.
· مشارکت سیاسی.
· مشارکت اقتصادی.
· مشارکت در اداره شهر.
· حقوق:
· همسایه.
· والدین.
· اولاد و....
جمع آوری و داوری آثار :
آثار جمع آوری شده و ارائه شده در وبلاگ شخصی شرکت کنندگان پس از اتمام مسابقه در تاریخ 5/12/
87 به داوری رسیده اسامی نامزدان دریافت جایزه این مسابقه در تاریخ سه شنبه 20/12/87 در پایگاه
اطلاع رسانی مرکز آفرینش های ادبی قلمستان اعلام می شود.
قابل ذکر است آثاری به بخش داوری راه پیدا می کنند که در بخش های مقاله ، متن ادبی، شعر و خاطره
حداقل یک پست با موضوعات تعیین شده و در بخش عکس حداقل 3 پست منتشر نمایند.
اختتامیه و اهداء جوائز:
برگزیدگان این مسابقه در روز جمعه 23/12/87 طی مراسمی در اصفهان مورد تقدیر قرار میگیرند.
تنظیم یک برنامه رسانه ای
برای خبر رسانی موثر باید نیازی را مشخص کنید ، آنچه را که مهم است اولویت بندی کنید ،
تصمیم بگیرید که چه چیزی را می خواهید منتقل کنید ، مطالب را به مخاطبان خود مربوط کنید
و سپس آنرا تکرار کنید . شما نمی توانید همه چیز را بگویید ، باید تصمیم بگیرید که بیان چه
مطالبی ضروری است، برروی مخاطبان تمرکز کنید و آن را به گونه ای مطرح کنید که برای
آنها مفهوم داشته باشد . سپس باید مرتباً پیام را تکرار کنید برای اینکه مردم سرشان شلوغ
است و در یک چرخه خبری 24 ساعته اخبار زیادی به سمتشان سرازیر می شود.
برای تنظیم یک برنامه رسانه ای باید:
· برنامه ای برای رسیدن به اهداف خود درست کنید.
· برنامه را با واگذاری بخش های مختلف آن به افراد به قسمتهای کوچکتر تقسیم بندی کنید.
· برنامه ای از اینکه چه کسی چه کاری را و تا چه تاریخی انجام می دهد بنویسید و آنرا به طور
مرتب به روز کنید.
· سرپرستی برای نظارت بر کارهای محوله مشخص کنید تا مطمئن شوید که کارها سر موقع انجام
می شود.
· اهداف و مهلت انجام آنها را بر حسب نیاز تغییر دهید.
· با همه دست اندرکاران برنامه به طور مرتب ملاقات کنید – همه کس از منشی مطبوعاتی گرفته تا
رئیس پرسنل ، برنامه ریز ، نویسنده سخنرانی ها و مشاورحقوقی
· برنامه را با موافقت گروه تصویب کنید .
· برنامه را تکمیل و اجرا کنید .
· از رویدادها برای تقویت موضوعات استفاده کنید .
· بر روی اهداف سخنرانی ها تمرکز کنید.
· مخاطبان مختلف خودرا در معرض متون فرعی مختلفی از پیام خود قرار دهید.
· کاری کنید که جانشینتان یا کارشناسان خارجی همان پیام را در مورد اهدافتان بدهند که شما
می دهید.
· به سوالاتی مانند : چه کسی ، چه چیزی ، کجا ، چه زمان ، چرا و چگونه در مورد اخبار متداول،
پاسخ دهید تا کمک کنید که تصور خود ر ا تبدیل به پیامی کنید که به آسانی فهمیده می شود.
درباره مورد آخر مهم است که برای گفتن موارد زیر به مردم آماده باشید:
· طرح چیست و چه نیست؟
· چرا لازم است.
· چگونه بر مردم تاثیر خواهدکذاشت .
· در کوتاه مدت چه اتفاقی خواهد افتاد.
· در دراز مدت چه اتفاقی خواهد افتاد .
· این برنامه چه تفاوتی با آنچه که اکنون در حال انجام است دارد.
· مسئولیت دولت در برنامه جدید چیست.
· فرجه زمانی چگونه است و تغییرات کی به وقوع می پیوندند.
· اگر برنامه موثر واقع نشود چه اتفاقی خواهد افتاد
· اگر برنامه موفق شود مردم چگونه اطلاع پیدا خواهند کرد.
· چه اقداماتی از مردم خواسته شده است که در این باره انجام دهند.
یکی از طرقی که برنامه شما را بخوبی به جلو می برد این است که در مورد آنچه قصد دارید بگوئید،
سخن گوئید، سپس آنرا بگوئید، و بعد از آن، در مورد آنچه گفتید، سخن گوئید.


